Şans'ta Pay Kavgası çıktı

Ben de bir haber buldum bu konuyla ilgili, yorumu size bırakıyorum…

İnternette oynanan ve yılda 300 milyon doların döndüğü şans oyunları için Spor Toto'nun açtığı ihaleye tek firmanın alınması tartışma yaratırken, diğer firmalar konuyu yargıya taşıdı.

ANKARA - Türkiye'de 1.8 milyar dolar seviyesindeki şans oyunları pazarı iki-üç kat büyüme potansiyeli taşırken, pazardaki pay kavgası da başladı. Kavganın ortasında ise Spor Toto Teşkilatı'nca yapılan bir garip ihale var. İddialar, sorular çok. Yanıtlar ürkek, soru işaretlerini kaldırmaya yetmiyor.

Spor Toto'nun internet ortamında oynanan şans oyundarında 300 milyon dolarlık pastadan pay almak amacıyla açtığı ihaleye yalnız tek firmanın alınması hem tartışma yarattı hem de konuyu yargıya taşıdı. İhaleye katılamayan firmalar yargıya başvurdu. Tartışmada yanıt aranan sorular ise şöyle sıralanıyor: İhaleye neden tek firma katıldı? Birden fazla firma katılsa, Spor Toto 300 milyon dolarlık pastadan daha fazla pay alamaz mıydı? Teşkilat Genel Müdürü Erdanay Oflas, bu soruları 'yönlendirilmiş sorular' olarak değerlendirdi ve yanıtladı: "Herkese hodri meydan. Biz tekeli kıracağız bir ay sonra bavulu alıp gidecekler."

2002'de ihale açıldı
Spor Toto Teşkilatı Genel Müdürlüğü şans oyunlarını 1998'den Şubat 2004 yılına kadar GTECH aracılığıyla düzenledi. Firma, oyunları Milli Piyango'nun sahibi olduğu makineler üzerinden oynatıyordu. Teşkilat, GSM ve internetten oynanan futbola dayalı pazarı da kapsamak ve şans oyunlarından daha fazla pay almak için 2002 Haziranı'nda ihale açtı.

İhale, bilgisayar merkezi kurulması, sekiz oyun ve 6 bin bayi makinesi sağlanmasını içeriyordu. Teşkilat, yatırıma kaynak ayırmayacak, ihaleyi alan firma gerekli yatırımları yapacak, buna karşılık hasılattan kâr payı alacaktı. İhaleye beş firma katıldı. Firmaların üçü elendi. Kalan iki firma Reklam Departmanı yüzde 3, İnteltek İnternet Teknoloji Yatırım ve Danışmanlık A.Ş. de yüzde 4.3 pay teklifi verdi. Reklam Departmanı'nın verdiği bazı belgelerde tahrifat yapıldığı gerekçesiyle bu firma da elendi ve ihaleyi İnteltek aldı. İnteltek ile Temmuz 2002 tarihinde sözleşme imzalandı. Şirketin yüzde 55'i Turkcell'in şirketi Turktell'e ait. Yunan işadamı Socrates Kokalis'e ait İntralot'un yüzde 25 hissesi bulunurken, yüzde 20'si de Teknoloji Holding'e ait. Yeni sistemin altı ayda kurulup işlemeye başlaması gerekirken, yedi ay gecikmeyle ocak ayında devreye sokulabildi. 1000 makine ve üç oyunla sistem şu anda çalışıyor. Sistem henüz tam işlemeye başlamadan ve kapasitesinin alt sınırlarında işlem yaparken, teşkilat 25 Eylül 2003'te yeni ihale açtı. İhaleye, işin devamı niteliği taşıdığı için yalnız inteltek katıldı. İnteltek bu ihaleyi hasılattan yüzde 12 pay teklifiyle aldı. Ayrıca, GSM ve İnternet üzerinden bayilik için de yüzde 9 pay verilecekti.

Özelleştirme iptal istedi
Spor Toto'nun açtığı ikinci ihale, Özelleştirme İdaresi'nin bağlı olduğu Maliye'nin itirazına neden oldu. Bakanlık, Milli Piyango'nun özelleştirme kapsamına alındığına dikkat çekerek, Spor Toto'nun da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti, ihalenin iptalini istedi. Ancak, Gençlik ve Spor Genel Müdürü ve SporToto Teşkilatı bu talebe direndi ve ihale yapıldı.

İddialar
HUKUKİ TEMELİ YOK:
Spor Toto ihalesinde tartışmalı nokta, ihalenin herhangi bir mevuzata dayanmadan hukuksal zeminden yoksun yapıldığı. GTECH ile Reklam Departmanı şirketi, Kamu İhale Kurumu'na (KİK) başvurarak, mevzuata aykırı, hukuki dayanaktan yoksun olarak yapılan ihalenin iptalini istedi. KİK ise kamu kaynağı harcamasına konu olmayan ihalenin, Kamu İhale Yasası kapsamında bulunmadığına karar verdi. Sayıştay da 'İhale görev alanımda değil' dedi. KİK'in bu kararı GTECH tarafından yargıya götürüldü. Firma ayrıca ihalenin iptali için de dava açtı.

ŞARTNAMEDE ADRES GÖSTERİLDİ:
Birbirinin devamı niteliğinde olan iki ihalenin ilki için hazırlanan şartnamede, kullanılacak makinelerin saniyede 50 bin işlem yapması koşulu yer aldı. Şartname, Hacettepe Üniversitesi Bilgi İşlem Daire Başkanı Prof. Cem Saraç tarafından hazırlandı. Bu kadar hızlı işlem yapabilen makineler NASA gibi büyük kurumların dışında kimsede yok. İnteltek'in makineleri de saniyede 600-650 işlem yapabilir. İhale hazırlıkları sırasında buna itiraz edildi, ancak dikkate alınmadı. Birçok firmanın ihaleye girişi de bu yolla engellendi.

İKİNCİ İHALENİN AMACI PAYI ARTIRMAK:
İlk ihalenin kapasitesi 6 bin bayi makinesi ve sekiz oyunu içeriyordu. 1000 makine kuruldu, üç oyun devreye sokuldu. Buna rağmen, ikinci ihalenin açılması, İnteltek'in hasılattan aldığı payı yükseltmeyi amaçladı. İlk ihalede yüzde 4.3 pay alan İnteltek, tek kaldığı ikinci ihalede bu payı yüzde 12'ye yükseltti. Ayrıca, yüzde 9'luk bayi payı alınacak. Toplam pay yüzde 25'e yükseltiliyor.

MEVZUAT YOK, GÜVENLİK SORUNU VAR:
Bahise dayalı şans oyunlarının internet ve GSM üzerinden yapılması için yasa yok. Yasa olmadan yönetmelik çıkarılarak bu engelin aşılması yolu seçildi. Ayrıca, internet ortamında oyun 'güvenlikten' yoksun. Küçüklerin erişiminin engellenmesi imkânsız.

ESKİ MAKİNELER GELİYOR:
İnteltek firmasının Yunan ortağı, Yunanistan'da kullanılan ve ekonomik ömrünü tamamlamış eski makinelerini Türkiye'ye getiriyor.

1 NİSAN'DA BAŞLAMALARI ZOR:
İnteltek'in yarın ikinci ihalenin gereklerini yerine gektirmesi ve sistemi devreye sokması imkânsız. Bu yolla Spor Toto Teşkilatı, gecikme nedeniyle gelir kaybına uğratılacak.

Bayilerden 11 milyon dolar gelecek
İnteltek firması, sabit ihtimalli bahis oyunları için bayilik vermeye başladı. Bayilerden, sağlanacak dijital oyun makinelerinin depozito bedeli olarak 2 bin dolar alınıyor. Öte yandan, bayilerin oyun oynayanlardan yapacağı tahsilatı garanti altına almak için de 1500 dolar 'ciro teminat bedeli' tahsil ediliyor. Bayiler, 1500 dolarlık teminatın yanı sıra ayrıca Spor Toto teşkilatına 100 dolar ödeyecek. Firma ilk etapta 3 bin bayilik verecek. Bayi başına 3 bin 600 dolarlık tutarın getirisi 10.8 milyon dolara erişecek.

Spor Toto:
Bu ihaleyle tekeli kıracağız
Bahis oyunları ihalesiyle ilgili Radikal'in sorularını yanıtlayan Spor Toto Teşkilatı Genel Müdürü Erdenay Oflas, ihaleyi Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tertibi Hakkında Kanun'a göre yaptıklarını, hukuki temelin bulunmadığı iddialarının gerçekçi olmadığını savundu.
KİK ve Sayıştay kararlarına da işaret eden Oflas, ihaleye neden yalnız bir firmanın katıldığı sorusuna ise "İhale prosedürüne uygun ilana çıkıldı. herkese açıktı" yanıtını verdi. Spor Toto Teşkilatı Genel Müdürü Erdenay Oflas, oyunların internet ve GSM üzerinden oynanmasıyla milyonlarca doların yurtdışına çıkışının engelleneceğini, bu miktarın 250 milyon dolar civarında olduğunu söyledi. Spor Toto Teşkilatı Genel Müdürü Oflas, GTECH'i kastederek, "Bir ay sonra bavullarını alıp gidecekler, bu ihale tekel konumunu bitirecek" dedi. İnteltek'in kullanılmış makina getirdiği sorularına, "Bunlar yönlendirilmiş sorular, varsa şikayetiniz yazın, herkese hodri meydan" diye itiraz eden Oflas, kullanılmış makine sorusunda ısrar üzerine, "Bilmiyorum" yanıtını verdi.

Inteltek: 300 milyon dolar var, niye gecikelim?
Inteltek'in ortağı Teknoloji Holding Başkan Yardımcısı Alphan Manas, 12 Nisan'da sistemi işletmeye başlayacaklarını, gecikmenin her günü için Spor Toto'ya 1000 dolar ceza ödeyeceklerini söyledi. Manas, 1000 terminalden 150'sinin kurulduğunu, 300 milyon dolarlık pazarda gecikmenin daha çok kendilerini olumsuz etkileyeceğini kaydetti. Manas, ihale şartnamesinde yer alan iddiaları da yanıtlarken, saniyede 50 bin işlem koşulunun aslında şartnamede yer almaması gerektiğine, Hacettepe Üniversitesi'nin de bunu koymak istemediğine vurgu yaptı.

'Teorik olarak sorun yok'
Manas, kendi makinelerinin de şartnameye uygun olmadığı iddiasına ise, GSM'den yapılan işlemlerin de bu sayıya dahil olduğunu, GSM'ler ile 10 bin 20 bin rakamlarına ulaşılabileceği yanıtını verdi. Manas, "Teorik olarak 50 bin işleme uygun ama pratik olarak bunu test etmek mümkün değil" dedi.
İnteltek'in ortağı Teknoloji Holding Başkan Yardımcısı Manas, ihale için "Bu iş yapıldıysa yapıldıysa kötü niyetli algılamamak lazım" derken, ihale şartnamesindeki tanımlar için de "İhale şartnamesini biz hazırlamadık ki" dedi. Teknoloji Holding Başkan Yardımcısı Alphan Manas, getirilen oyun makinelerinin eski olduğu yönündeki iddialarına ise, "Yeni üretim makineler getiriliyor. 15 günlük gecikmenin sebebi de bu.

Eski makina asla ve kata olamaz. Makineler üç parçadan oluşuyor. Ana ünite çok küçük, eski imajı yaratıyor olabilir" yanıtını verdi. Alphan Manas, özellikle yeni ithal edilen modellerin 'dokunmatik ekranlı' olduğunu söyledi. Manas, firmanın brüt hasılat üzerinden alacağı yüzde 12 payın vergiler düştükten sonra yüzde 10'a ineceğini, GSM operatörleri Turkcell, Aria-Aycell ve Telsim'in sanal ortak bayi olarak yüzde dokuz brüt komisyon alacağını ifade etti.