İDDİALI BALIK

Türkiye'nin ilk spor bahis markası İddaa 2004 yılının nisan ayında faaliyete geçti ve kısa sürede şans oyunlarının lideri oldu. İddaa'nın bu yılki ciro hedefi 1.5 milyar dolar. İddaa'nın fikir babası, Ocak 2006 itibariyle Teknoloji Holding'deki 18 yıllık ortaklığını sona erdiren Alphan Manas. Teknoloji Holding, İddaa oyununu oynatan İnteltek firmasındaki hisselerini 19 ay gibi kısa bir süre içinde 400 milyon dolar değer üzerinden 80 milyon dolara Intralot'a satarak ayrıldı. Proje, bu satışla süreye bağlı yarattığı değer açısından Türkiye'de bugüne kadar yapılmış en önemli, en değerli şirket satışı ve birleşmelerinden biri olarak tarihe geçti. Projenin fikir babası Alphan Manas, İddaa'nın Türk halkının futbola tutkun olmasının ve bahis merakının çok iyi irdelenmesi ve gözlemlenmesiyle ortaya çıktığını söylüyor. İddaa oyunu çıktığı günden beri diğer bütün şans ve spor bahislerine kök söktürüyor. Geleneksel bir tutku olan at yarışları ilk defa pazar kaybetti. Türkiye Jokey Kulübü, tarihinde ilk kez ilan vermek zorunda kaldı.

Manas, halen 2 milyon oyuncusu bulunan İddaa projesinin ilk adımlarını 2000 yılında attı. Spor Toto Teşkilatı'nın o tarihteki cirosu 10 milyon dolardan fazla değildi. Manas, Yunanistan, İtalya ve İngiltere'yi referans ülkeler olarak seçti ve araştırmaya başladı. Bu ülkelere baktığında yıllık geliri 10 milyon dolar olan "Teşkilat"tan 3 milyar dolar cirolu yeni bir spor markası çıkabileceğini öngördü. İddaa'yı oynatan Inteltek'in 2006 ciro hedefi 1.5 milyar dolar. Yani öngörünün yarısı kadar. Manas bunu, "Yunanistan'da bayiliklerin 30 yıllık olması yani halk tarafından yerlerinin çok iyi bilinmesi nedeniyle bu ciroya Türkiye'nin ulaşması 3-4 yıl alacaktır" diye açıklıyor.

İddaa'nın asıl hikâyesi 2002 yılında başladı. Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü bir arayış içine girmişti. Bu aşamada yap-devret-işlet modelini benimseyen "Teşkilat", "merkezi bahis sisteminin kurdurulması ve teknik olarak işletilmesi" adıyla bir ihale açtı. İhale hazırlıkları içinde Çukurova Grubu ile daha önce ortaklıklar gerçekleştiren Teknoloji Holding, bu konuda dünyanın en hızlı büyüyen ve en başarılı Yunan firması Intralot ile Turkcell'i bir araya getirerek bu ortaklığın kurulmasını sağladı. Teknoloji Holding'in yüzde 20, merkezi Yunanistan’da bulunan Intralot'un yüzde 25 ve yüzde 100 Turkcell katılımı olan Turktel'in yüzde 55’lik ortaklığıyla Inteltek adında yeni bir şirket kuruldu.

Türk-Yunan ortaklığı
Inteltek, ihaleyi kazandı ve "Teşkilat" ile 30 Temmuz 2003'te sözleşme imzaladı. O sıralar Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü yeni oyun arayışına başlamıştı. Çeşitli firmaların önerilerini dikkate alan "Teşkilat", Inteltek'ten ilk ihale kapsamında gelen "sabit ihtimalli bahis" oynatma fikrini benimsedi. Ancak ilgili yönetmelikler bu oyunu oynatmaya olanak tanımıyordu. Bunun üzerine gerekli değişiklik yapıldı. Yeni ihale ile ilk ihale kapsamında Inteltek’in kurduğu ve ihale şartnamesi gereği işletme öncesi Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü’ne devredilen "merkezi bahis sistemi" üzerinde "sabit ihtimalli bahis"i gelir paylaşımı yoluyla oynatacak firmalar davet edildi. Sabit ihtimalli bahis, o tarihlerde dünyada sadece 2-3 ülkede sabit bayiler aracılığı ile oynatılıyordu.

2 Ekim 2003'te gerçekleştirilen ihaleyi yine Inteltek kazandı. Her iki ihalede de yabancı ortak şartı aranması Intralot firmasının bu projeye ortak olarak girmesine yol açtı. Neden Intralot? Manas, Yunan şirketinin seçimindeki en önemli kriterin 10 milyon nüfuslu Yunanistan'da 1.5 milyon futbol bahisseverinin olması ve uygulamaya başlandığı ilk yıl 1.3 milyar euro ciroya ulaşılması olduğunu söyledi.

İddaa'nın diğer oyunlara göre farkı, Türkiye'deki liglerin yanı sıra dünya liglerindeki karşılaşmalar hakkında da bahis oynanabilmesi. Ayrıca daha da önemlisi, verilen ikramiyenin her bilen için eşit dağıtılması. Bir maç sonucunu bilen herkes, belirtilen ikramiyeyi almaya hak kazanıyor. Yani bilgi paylaşıldıkça kazandırıyor. Spor Toto'da iştirakçiler ilgili haftanın listesine bakarak kuponlarını doldurup Spor Toto oyununa katılıyor. İştirakçilerin kuponları için ödedikleri bedel bir havuzda toplanıyor. Havuzda toplanan ikramiye ve talihli sayısına bağlı olarak, kazananların ödül miktarları belirleniyor. İddaa'da ise Spor Toto’dan farklı olarak, iştirakçi kendi kuponunu yaratarak oyuna katılıyor ve ne kadar ödül kazanacağını önceden hesaplayabiliyor. İddaa ile birlikte Türkiye 2'nci ve 3'üncü ligindeki takımların da kalitesi artarken İddaa, farklı sektörlerde yeni iş alanları yarattı. Manas, İddaa ekleri sayesinde gazetelerin haftada toplam 700 bin ekstra tiraj aldığını belirtiyor.

Sırada deniz taksi var
Yunan Intralot Grubu, Inteltek şirketini 2012'ye kadar İMKB'de halka açmayı planlıyor. Türk spor bahis oyunu İddaa'nın faaliyet haklarını elinde bulunduran Inteltek'in yüzde 45 hissesi Intralot'a ait. Yüzde 55'lik hisse ise yüzde 99.95 Turkcell iştiraki olan Turktell'in elinde. Intralot, özelleştirilecek Milli Piyango'nun da taliplerinden.

Manas'ın diğer ilginç fikirlerinden biri de bir süre önce hayata geçirdikleri Deniz Taksi Projesi. Projeyi Dubai'ye taşıdıklarını açıklayan Alphan Manas, Abu Dabi'de Al Qudra Holding adlı bir şirketle ortaklık kurduklarını söyledi. Şirketin yüzde 40'ı Manas'a ait. Dubai'de üretilecek olan Deniz Taksi VIP, yangın söndürme, ambulans, arama kurtarma ve polis araçları Maldivler ve Malezya gibi ülkelere satılacak. Manas, İstanbul Tuzla'da da bir tesisleri bulunduğunu belirterek "Buradaki üretime ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi Deniz Taksi Projesi'ni hayata geçirmeye karar verdiği zaman başlayacağız" dedi.

Manas'tan yeni İddaa projeleri tüyosu
Alphan Manas bir süre önce Hollanda merkezli Brightwell adlı risk sermayesi şirketini kurdu. Genç firmalara ortak olarak, onları ulaşmak istedikleri hedeflere taşımayı planlayan Manas, yeni İddaa’lar yaratmanın şartlarını şöyle sıralıyor:

* Dünya ve Türkiye ayrımını tüm gözlemlerimizde farklı olarak yapmak gerekiyor. Yani dünyadaki başarılar Türkiye için referans değildir. Bu tersi için de geçerlidir.
* Proje, sinerji ile başarıya ulaşır. Kimse tek başına bir başarıya ulaşamaz.

Ortakların çok iyi seçilmesi gerekir.
* Odaklanmak başarı için en önemli kriter.
* Sabretmek ve vazgeçmemek diğer önemli bir kriter. Bu bir yaradılış, çok kişi sahip değil. Ortakların biri mutlaka bu özelliğe sahip olmalı.
* Son olarak, kalbimizi çok önemli kararlarımızda "ana karar" aracı olarak kullanmak yerine, referans noktası olarak kullanmamız gerekir. Bu durum "Stop Loss" dediğimiz durma sınırında bize önemli destek sağlar.

Cirosunu 20 ayda 58 kat büyüttü
* Spor Toto Teşkilatı’nın Türkiye genelinde 81 il, 750 ilçede yaklaşık 4 bin adet bayii bulunuyor. Sadece İddaa oyunu oynatan binden fazla bayi var. Bu da bayi ağı ile birlikte İddaa'nın yaklaşık 20 bin kişiye geçim kaynağı sağladığı anlamına geliyor.
* Nisan 2004'te, "3 yıl içinde 1 milyar dolar ciro hedefi" ile başlayan İddaa oyunu sayesinde Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü’nün 2003 yılı sonunda 17 milyon dolar olan cirosu, 2004 sonunda 167, 2005 sonunda ise 987 milyon dolara ulaştı. Yani İddaa operasyona başlamasını takiben 20 ay içinde cirosunu 58 kat arttırdı.
* 2005 sonu itibariyle 18-45 yaşları arası erkekler arasında marka bilinirliği yüzde 99 olarak ölçülen İddaa'nın halen 2 milyon oyuncusu var.
* İddaa 2004-2005 döneminde yüzde 516 büyürken Türkiye Jokey Kulübü 2005'te yüzde 3, Milli Piyango İdaresi ise binde 2 büyüdü. Türkiye Jokey Kulübü (TJK) 55 yıldır ilk defa oyunları için reklam vermeye başladı.
* İddaa ile birlikte 1996'da çıktığında büyük ilgiyle karşılanan ve yıllardır en gözde bahis oyunu olan Sayısal Loto bile cazibesini yitirdi. 2005 yılında Sayısal Loto'dan yaklaşık 401 milyon YTL (260 milyon dolar) gelir elde edildi.
* İddaa'nın bahis oyunları pazarındaki payı Nisan 2004’te yüzde 1'di. Aralık 2005’te bu oran yüzde 37'ye çıktı. Inteltek'in 2006 ciro beklentisi ise 1.5 milyar dolar.